Hoe authentiek kan je zijn in een groep?

18 juli 2025

In een wereld vol prikkels en meningen is het een kunst om authentiek te zijn. Ruth Cohn, grondlegster van ThemaGecentreerde Interactie, heeft een methode ontwikkeld om groepen te laten ontwikkelen en leren mogelijk te maken. In de communicatieafspraken die ze graag in een groepsbegeleiding 'zet' is één van de opvallende regels bovenstaande quote. Selectieve authenticiteit is op zich een opmerkelijke combinatie: ofwel ben je authentiek ofwel niet, juist? Dus selectief authentiek zijn, klinkt intuïtief als niet-authentiek zijn.

Het concept heeft me altijd geïntrigeerd, van bij de eerste keer dat ik het hoorde. Want ik herkende het direct: ik gedraag me niet altijd authentiek: ik hou me in, ik stem me af, ik zeg dingen niet, ik lok uit, ik daag uit, ik zwijg, ik praat meer dan ik zou willen... Wat als we authenticiteit niet als aan absolutisme zien (je bent het of je bent het niet), maar als een schaal: in meer of mindere mate laat je jezelf zien. Ik vind het een helpend kader, omdat het me bewust laat maken van wat ik zeg en doe. Wat helpt er dan precies? Het begint bij beseffen wat ik aan het denken ben, of wat ik voel, en dan maak je de afweging: wat doe ik daarmee? Kan de andere het horen? Helpt het de zaak vooruit? In twee krachtige zinnen verheldert Ruth Cohn hoe ik me moet gedragen in een groep. 

Enkele jaren geleden begeleidde ik een managementteam dat met een complex veranderingsprogramma bezig was in een grote organisatie. Het team zou een vijftal jaar samenwerken. Door de aanwezigheid van tegengestelde profielen (denk aan een programmamanager, een IT-architect, een HR-changemanager, een business-vertegenwoordiger) was in de samenstelling van het team de spanning intentioneel structureel aanwezig. Het was de bedoeling dat ze niet overeenkwamen, ze moesten het elkaar moeilijk maken en het andere perspectief zien. Helaas waren ze niet langer 'on speaking terms' en dreigde de groep uit elkaar te vallen. Tijd voor een interventie. Natuurlijk had niemand er zin in, en al zeker niet de meer technisch aangelegde mensen, er was immers massa's te doen. Dit was tijdverlies. Bij de introductie gebruikte ik dit kader. Ik vroeg hen selectief authentiek te zijn: te zeggen wat ze te zeggen hadden op zo'n manier dat de andere het kon horen, maar ook: als je niets zei, konden we het er niet over hebben. Ik zag opluchting in de groep. Eén van de deelnemers verwachtte een therapeutische sessie waarbij het enkel over gevoelens kon gaan. Ik beaamde: "Het is niet omdat er een procesbegeleider bij zit, dat de mesthoop moet omgedraaid worden en je jezelf eens goed kan laten gaan om alles eens te zeggen wat er gezegd moest worden". Want straks liepen ze elkaar tegen het lijf op de gang, zaten ze in dezelfde bureau, of moest het overleg ook weer operationeel draaien. Als je opluchting en ontspanning in een gespannen groep ziet komen, dan heb je een helpend kader vast.

Hoe zou jouw team of groep eruitzien als iedereen selectief authentiek zou zijn?