Een team heeft lantaarnpalen en kampvuren nodig

29 augustus 2025

Ik vond een mooie metafoor terug van Harry Kunneman, een Nederlandse filosoof/socioloog die de beeldspraak gebruikt voor werken in de sociale sector. Als professional hou je je staande door de logica van lantaarnpalen en de logica van kampvuren te gebruiken. Als kenniswerker heb je informatie nodig, veel informatie. Kennis is je werk. Neergeschreven documenten en officiële bronnen dienen als lantaarnpaal. Ze geven licht op onze weg. Maar er is ook iets nodig voor als de weg niet zo duidelijk is: in overleg gaan om een weg te vinden uit de wildernis. Verhalen en ervaringen dienen als kampvuur. Ze geven inzicht op ons pad.

De metafoor van lantaarnpalen en kampvuren bestaat al lang en toch blijft hij tractie krijgen bij jong en oud. Ik ben soms jaloers op mensen die vooral werken met lantaarnpalen. Ze geven training of les rond codes, wetten, regels. Ze hebben kennis of vaardigheden in hard skills. 'Ze weten echt iets,' denk ik. Wanneer je aan zo iemand vragen stelt, geven ze een antwoord. Wanneer iemand mij vragen stelt, volgt de irritante neiging om een vraag terug te stellen. Dan vloek ik wel eens over de onzekerheid van groepenwerk. Natuurlijk weten wij als begeleider van groepen en teams ook veel, maar niet alles is zo 1-op-1 toepasbaar. Er zijn altijd de 'het-hangt-er-maar-vanaf' of de 'maar-het-kan-ook-dat' momenten. Ik heb zelden de missing link van informatie in bezit, die ene lantaarnpaal die de weg toont. Ik gebruik wel eens een lantaarnpaal... maar het is meestal niet wat de groep nodig heeft. Een tijdje terug gaf ik een training rond polariteiten in samenwerkingen bij een team in spanning. Ik was zelf tevreden van de input. Dit was het inzicht waardoor teamleden milder zouden kunnen worden, immers

1. deze polariteiten zijn in elk team terug te vinden

2. deze polariteiten zijn niet op te lossen.

Deze lantaarnpaal had weinig effect. Ik merkte vooral de nood om te spreken over hoe ze gingen dealen met deze polariteiten. 

Groepsmomenten waarbij er ruimte wordt gemaakt voor reflectie en ontmoeting (zoals collegiaal overleg, intervisie, supervisie, leergroepen, coachingsgesprekken) leiden niet altijd tot tastbare resultaten. Niet iedereen zit graag rond een vuur: het wordt niet altijd gezellig, soms is het gewoon te koud of zit je ongemakkelijk. Ik troost me dan met het idee dat iedereen wel een herinnering heeft aan een kampvuur waar je een goed gesprek, een mooi verhaal, een goede grap of een filosofisch inzicht hebt gehad. Wie herinnert zich nog die ene lantaarnpaal die echt goed licht gaf op de weg en je echt heeft geholpen?

Wanneer was jouw laatste kampvuur en wat is je bijgebleven?